ریاضی هشتم صفحه 147 - تمرین 1
۱- یک زاویهی محاطی مقابل به کمان $\overparen{AB}$ رسم کنید. سه زاویهی محاطی دیگر مقابل به همین کمان رسم کنید.
فکر میکنید چند زاویهی دیگر میتوان رسم کرد؟ چرا؟
آیا همهی این زاویههای رسم شده با هم برابرند؟ چرا؟
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی هشتم صفحه 147 - تمرین 1
این تمرین به شما کمک میکند تا یک خاصیت بسیار مهم **زاویههای محاطی** را کشف کنید.
### الف) رسم زاویههای محاطی
برای رسم یک **زاویهی محاطی** روبهرو به کمان $\overparen{AB}$، باید یک نقطهی دلخواه (مثلاً $\mathbf{C}$) را روی کمان بزرگتر $\overparen{AB}$ (یا هر جای دیگری از دایره به جز $\mathbf{A}$ و $\mathbf{B}$) انتخاب کنیم. سپس $\mathbf{A}$ و $\mathbf{B}$ را به $\mathbf{C}$ وصل میکنیم تا زاویهی $\mathbf{\angle ACB}$ به دست آید.
### ب) تعداد زوایای محاطی روبهرو به کمان $\overparen{AB}$
* **فکر میکنید چند زاویهی دیگر میتوان رسم کرد؟**
* **پاسخ:** میتوان **بینهایت** زاویهی محاطی دیگر روبهرو به کمان $\overparen{AB}$ رسم کرد.
* **چرا؟**
* زیرا میتوانیم بینهایت نقطه روی کمان بزرگتر $\overparen{AB}$ (یا کمان دیگر) انتخاب کنیم و آنها را به $\mathbf{A}$ و $\mathbf{B}$ وصل کنیم.
### ج) برابری زوایای محاطی
* **آیا همهی این زاویههای رسم شده با هم برابرند؟**
* **پاسخ:** بله، همهی این زاویهها با هم **برابرند**.
* **چرا؟**
* **خاصیت زوایای محاطی:** اندازهی هر زاویهی محاطی **نصف** اندازهی کمان روبهرو به آن است.
$${ \text{اندازهی زاویهی محاطی} = \frac{1}{2} \times \text{اندازهی کمان روبهرو} }$$
* چون تمام این زاویهها روبهرو به **یک کمان مشترک** ($\overparen{AB}$) هستند، پس همهی آنها باید نصف یک مقدار ثابت (اندازهی $\overparen{AB}$) باشند.
**نتیجهگیری مهم (قضیه):** همه **زوایای محاطی** که **روبهرو به یک کمان مشترک** باشند، با هم **مساوی** هستند.
ریاضی هشتم صفحه 147 - تمرین 2
۲- $\mathbf{\overline{AB}}$ قطر دایره را به دو کمان تقسیم کرده است.
اندازهی هر کمان چند درجه است؟ چرا؟
چند زاویهی محاطی مقابل به کمان $\mathbf{\overparen{AB}}$ رسم کنید.
چند زاویهی محاطی دیگر میتوان رسم کرد؟ چرا؟
اندازهی این زاویههای محاطی مقابل قطر چند درجه است؟ چرا؟
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی هشتم صفحه 147 - تمرین 2
این تمرین خاصیت زوایای محاطی روبهرو به **قطر** را بررسی میکند.
### الف) اندازهی کمانهای تقسیم شده
1. **تقسیم دایره:** چون $\mathbf{\overline{AB}}$ قطر دایره است، دایره را به دو **نیمدایره** تقسیم میکند.
2. **اندازه کمان:** اندازهی هر دایره $360^{\circ}$ است.
* **پاسخ:** اندازهی هر کمان (نیمدایره) برابر است با: $${ \frac{360^{\circ}}{2} = 180^{\circ} }$$
* **چرا؟** زیرا زاویهی مرکزی روبهرو به قطر، یک زاویهی نیمصفحه ($180^{\circ}$) است.
### ب) تعداد زوایای محاطی روبهرو به کمان $\overparen{AB}$
* **چند زاویهی محاطی دیگر میتوان رسم کرد؟**
* **پاسخ:** میتوان **بینهایت** زاویهی محاطی دیگر روبهرو به کمان $\overparen{AB}$ (نیمدایره) رسم کرد (مانند تمرین ۱).
* **چرا؟** چون بینهایت نقطه برای قرار دادن رأس زاویه روی نیمدایرهی دیگر وجود دارد.
### ج) اندازهی زوایای محاطی روبهرو به قطر
* **اندازهی این زاویههای محاطی مقابل قطر چند درجه است؟**
* **پاسخ:** اندازهی همهی آنها $\mathbf{90^{\circ}}$ است.
* **چرا؟**
* **قانون زاویهی محاطی:** اندازهی زاویهی محاطی نصف اندازهی کمان روبهرو به آن است.
* کمان روبهرو به این زوایا، کمان $\overparen{AB}$ است که یک **نیمدایره** ($\mathbf{180^{\circ}}$) میباشد.
* **محاسبه:** $${ \text{اندازهی زاویه} = \frac{1}{2} \times 180^{\circ} = 90^{\circ} }$$
**نتیجهگیری مهم (قضیه):** هر **زاویهی محاطی** که روبهرو به **قطر** دایره باشد، یک **زاویهی قائمه ($90^{\circ}$)** است.